Ногиронлиги бўлган шахслар учун айрим ташкилотларда иш ўринлари захирага қўйилади. Бундай иш ўрнига маҳаллий меҳнат органи йўлланмаси орқали ҳам, мустақил мурожаат қилиб ҳам жойлашиш мумкин.
Қайси ташкилотларда иш ўринлари захира қилинади?
Қонунга кўра, ходимларининг рўйхатдаги ўртача сони 20 нафардан ортиқ бўлган ташкилотлар учун иш ўринларининг энг кам сони белгиланиши назарда тутилади. Аниқ кўрсаткич халқ депутатлари туман ёки шаҳар Кенгаши қарори асосида белгиланади.
Захира иш ўринларининг умумий сони ташкилот ходимлари ўртача сонининг 7 фоизидан ошмаслиги, шу жумладан ногиронлиги бўлган шахслар учун ажратиладиган қисми 3 фоиздан кам бўлмаслиги керак. Бу рақамлар муайян ташкилотдаги бўш лавозимларни эмас, захирага оид қонуний чегарани ифодалайди.
Захира иш ўрнига қандай жойлашилади?
Маҳаллий меҳнат органи номзодга йўлланма бериши мумкин. Шу билан бирга, фуқаро захирага қўйилган иш ўрни бўйича иш берувчига ўзи ҳам мурожаат қилиши мумкин. Иш жойи ходимнинг соғлиғи ва меҳнатга оид тиббий қарши кўрсатмаларни ҳисобга олган ҳолда ташкил этилиши лозим.
Агар ногиронлиги бўлган шахс ижтимоий эҳтиёжманд тоифа учун захира қилинган иш ўрнига белгиланган тартибда юборилган бўлса, уни асоссиз равишда ишга қабул қилмасликка йўл қўйилмайди. Бундай ҳолатда рад этиш сабабини ёзма равишда сўраб, маҳаллий меҳнат органига ёки Давлат меҳнат инспекциясига мурожаат қилиш мумкин.
Ишга қабул қилишда тиббий тавсиялар
Ногиронлиги бўлган шахс ишга қабул қилинишидан олдин дастлабки мажбурий тиббий кўрикдан ўтади. Кейинчалик мажбурий кўрик ҳар йили ўтказилади. Қонунда назарда тутилган ушбу кўриклар иш берувчи маблағлари ҳисобидан ташкил этилади.
Тиббий-ижтимоий эксперт комиссиясининг иш юкламаси, тўлиқсиз иш вақти ёки бошқа меҳнат шароитларига оид тавсиялари иш берувчи учун мажбурийдир. Шунинг учун ишга қабул қилишда фақат лавозим номини эмас, амалий иш шароитини ҳам келишиб олиш зарур.
Ҳуқуқий асос: Меҳнат кодексининг 423–424 ва 426-моддалари; «Аҳоли бандлиги тўғрисида»ги Қонуннинг 38–40-моддалари; «Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари тўғрисида»ги Қонуннинг 43-моддаси.