Амбулаторияда даволанаётган айрим беморлар шифокор тайинловига кўра белгиланган рўйхатдаги дори воситаларини бепул олиш ҳуқуқига эга. Имтиёз беморнинг тоифаси, ташхиси ва унга зарур дори воситасига қараб қўлланади.

Амбулаторияда даволаниш беморнинг касалхонага ётмасдан, поликлиника ёки бошқа амбулатория муассасаси назоратида даволанишидир. Бундай ҳолатда дори билан имтиёзли таъминланишнинг икки шарти бор: шахс Вазирлар Маҳкамасининг 204-сон қароридаги имтиёзли тоифалардан бирига кириши ва тайинланган дори расман тасдиқланган рўйхатда бўлиши. Имтиёз ҳар қандай дорини бемор хоҳишига кўра танлаб олиш ҳуқуқини англатмайди.

Касаллик билан боғлиқ тоифалар. Рўйхатда онкологик касалликлар, сил, мохов, қандли ва қандсиз диабет, руҳий касалликлар, ОИВ инфекцияси билан яшовчи шахслар бор. Юрак клапани протезланган ёки орган кўчирилган шахслар ҳамда дастурли гемодиализ олувчи беморлар ҳам алоҳида кўрсатилган. Ҳар бир тоифа учун дориларнинг тегишли қисми белгиланган; бир касаллик учун кўрсатилган дори бошқа тоифадаги беморга автоматик тарзда берилмайди.

Онкологик касалликлар бўйича рўйхатда, жумладан, тамоксифен ва оғриқни назорат қилишда қўлланадиган айрим воситалар бор. Бундай дорига эҳтиёжни шифокор беморнинг ташхиси ва даволаш режасига қараб белгилайди. Айниқса кучли таъсир қилувчи ва назорат остидаги воситаларни беришда улар учун белгиланган махсус талаблар сақланади.

Сил касаллиги учун тасдиқланган рўйхат изониазид, рифампицин, этамбутол, пиразинамид ва бошқа силга қарши воситаларни қамраб олади. Қайси воситалар биргаликда қўлланиши бемордаги касаллик шакли ва фтизиатр тавсиясига боғлиқ. Мохов касаллиги бўйича рўйхатда рифампицин кўрсатилган. Дори номи рўйхатда учраши уни ҳар бир беморга бир хил тартибда бериш мумкинлигини билдирмайди.

Қандли диабет билан яшовчилар учун рўйхатда инсулин препаратлари, метформин, гликлазид ва глибенкламид каби воситалар бор. Қандсиз диабет учун десмопрессин ёки вазопрессин кўрсатилган. Қандли ва қандсиз диабет турли касалликлар бўлгани учун уларнинг дори гуруҳлари ҳам алоҳида белгиланган. Беморга айнан қайси препарат, шакл ва миқдор зарурлигини эндокринолог тавсияси ва даволовчи шифокор тайинлови белгилайди.

Руҳий касалликлар бўйича рўйхатда карбамазепин, клозапин, рисперидон, галоперидол, амитриптилин ва бошқа воситалар мавжуд. Улар турли тиббий кўрсатмалар учун мўлжалланган; рўйхатдаги номларнинг барчаси бир беморнинг даволаш режасига кирмайди. Психиатр тавсияси, хавфсизлик назорати ва тегишли рецепт талаблари ҳисобга олинади.

ОИВ инфекцияси билан яшовчи шахслар учун рўйхатда ламивудин, зидовудин, абакавир ва бошқа антиретровирус воситалар келтирилган. Даволаш схемаси мутахассис томонидан танланади. Айрим препаратларни ўзбошимчалик билан алмаштириш ёки қабул қилишни тўхтатиш даволаш натижасига таъсир қилиши мумкин; шу сабабли препарат мавжудлиги билан боғлиқ масала юзага келса, бемор даволовчи шифокорга мурожаат қилади.

Юрак клапани протезланган ёки орган кўчирилган шахслар учун рўйхатда варфарин, циклоспорин, такролимус ва бошқа зарур воситалар бор. Бу тоифада дори танлаш бемор ўтказган операция ва кейинги тиббий назоратга боғлиқ. Дастурли гемодиализ олувчи беморлар ҳам 204-сон қарор бўйича имтиёзли тоифа ҳисобланади; уларга белгиланадиган восита тасдиқланган рўйхат ва шахсий тиббий кўрсатмалар асосида аниқланади.

Ижтимоий мақом билан боғлиқ тоифалар. Ўзгалар парваришига муҳтож ёлғиз пенсионерлар, 1941–1945 йиллардаги уруш оқибатида ногирон бўлган шахслар ва уруш қатнашчилари, уларга тенглаштирилганлар, уруш йилларида меҳнат фронти қатнашчилари, Чернобиль АЭСи ҳалокати оқибатларини бартараф этишда иштирок этган ногиронлиги бўлган шахслар ва байналмилалчи жангчилар рўйхатга киритилган. Ядро полигонлари ёки бошқа радиация-ядро объектларида ҳарбий хизматни ўтаган пенсия ёшидаги шахслар ҳам алоҳида тоифа. Ушбу тоифалар учун тасдиқланган бўлимда юрак-қон томир, овқат ҳазм қилиш, кўз, нафас йўллари ва бошқа йўналишларда қўлланадиган воситалар келтирилган.

Ногиронлик бўйича муҳим аниқлик. 204-сон қарордаги амбулатория дорилари рўйхати ҳар бир ногиронлиги бўлган шахсга барча дориларни бепул беришни назарда тутмайди. Масалан, шахс рўйхатдаги касаллик ёки алоҳида ижтимоий тоифа асосида имтиёзга эга бўлиши мумкин. Шунинг учун мурожаатда фақат ногиронлик гуруҳи эмас, айнан қайси ҳуқуқий асос ва қайси дори рўйхати қўлланаётгани аниқланади.

Дори рўйхатини қандай ўқиш керак? Расмий ҳужжатда препаратнинг халқаро патентланмаган номи ва дори шакли кўрсатилган. Савдо номи бошқача бўлиши мумкин; дорининг фаол моддаси, шакли ва тайинланган миқдори эса аҳамиятли. Рўйхатда дори номи борлиги унинг барча шакллари ёки ҳар қандай миқдори имтиёзли берилишини билдирмайди. Бемор ўз ташхисига тегишли бўлимни, шифокор тайинловини ва амалдаги рўйхатни биргаликда текшириши керак.

Имтиёзли дори поликлиника орқали ёки белгиланган тартибда дорихонадан берилади. Махсус препаратлар учун тегишли мутахассис тавсияси талаб қилинади. Дорини олиш босқичлари, электрон рецепт ва дорихонада препарат топилмаган ҳолатдаги ҳаракатлар ID 2602 матнида баён қилинган.

Ҳуқуқий асос — ўзбекча: