Боланинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини, одатда, ота-онаси ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар ҳимоя қилади. Қонунда назарда тутилган ҳолларда васийлик ва ҳомийлик органи, прокурор ҳамда суд ҳам боланинг ҳимоясини таъминлайди. Бола давлат органининг ноқонуний қарори ёки мансабдор шахснинг ҳаракати устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқига эга.
Бола ўзи мурожаат қилиши мумкин. Агар ота-онаси таъминот, тарбия ёки таълим бўйича мажбуриятларини бажармаса, ота-оналик ҳуқуқини суиистеъмол қилса ёхуд боланинг бошқа ҳуқуқлари бузилса, бола васийлик ва ҳомийлик органига ёки бошқа давлат органига мустақил мурожаат қилишга ҳақли. Уни тўлиқ муомала лаёқатига эга эмаслиги учун рад этиш мумкин эмас.
Хавф ҳақида ким хабар беради? Боланинг ҳаёти ёки соғлиғига хавф туғилгани ёхуд ҳуқуқлари бузилганидан хабардор бўлган шахс бу ҳақда бола ҳақиқатда турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органига маълум қилиши шарт. Зўравонлик ҳолати ёки хавфи аниқланса, ваколатли органлар ва ички ишлар органларини ҳам дарҳол хабардор қилиш лозим. Ички ишлар органлари оғзаки ёки ёзма хабарни олгач, зўравонликка чек қўйиш бўйича кечиктириб бўлмайдиган чоралар кўради.
Ҳолатга қараб болага тиббий, психологик, ижтимоий ва ҳуқуқий ёрдам кўрсатилади, уни ҳимоя қилиш режаси тузилади. Қонундаги шартлар мавжуд бўлса, ички ишлар органи ҳимоя ордери беради. Ордер зўравонлик факти ёки таҳдиди аниқланганидан кейин хавф даражаси баҳоланиб, 24 соат ичида 30 кунгача муддатга расмийлаштирилади.
Муҳим: хавф ота-она ёки болага қараётган шахсдан келаётган бўлса ҳам, мурожаат қилиш мумкин. Боланинг ҳаёти ёки соғлиғига бевосита таҳдид бўлганда уни хавфсиз жойга олиш қонунда назарда тутилган ҳимоя чораларидан биридир.
Ҳуқуқий асос: «Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги қонун, 11-модда; «Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги қонун, 23–25, 27 ва 32-моддалар.