Aliment belgilangan bo‘lsa-yu, o‘z vaqtida to‘lanmasa, o‘tkazib yuborilgan to‘lovlar qarz sifatida hisoblanadi. Qarzning miqdorini davlat ijrochisi sud qarori yoki notarial tasdiqlangan kelishuv asosida aniqlaydi.
Aliment qarzi, birinchi navbatda, to‘lovchining ish haqi va boshqa daromadidan undiriladi. Bu mablag‘lar etarli bo‘lmasa, undirish uning bank hisobvaraqlaridagi pulga va qonunga muvofiq undiruv qaratilishi mumkin bo‘lgan boshqa mablag‘lariga qaratiladi. Ular ham etarli bo‘lmagan taqdirda qarzdorning qonun bo‘yicha undiruv qaratilishi mumkin bo‘lgan mol-mulki hisobidan qarz undiriladi. Undirish tartibini davlat ijrochisi qonunchilikka muvofiq amalga oshiradi. lex.uz
Notarial tasdiqlangan aliment kelishuvi yoki ijro varaqasi undirishga taqdim etilguniga qadar yuzaga kelgan qarz, odatda, taqdim etishdan oldingi uch yil doirasida undiriladi. Agar shu hujjatlar bo‘yicha aliment aynan to‘lovchining aybi bilan undirilmagan bo‘lsa, qarz uch yil bilan cheklanmay, o‘tgan davrning barchasi uchun undirilishi mumkin. Bu qoida sudga birinchi marta aliment so‘rab murojaat qilishdan oldingi davr haqidagi qoidadan farq qiladi. lex.uz
Voyaga etmagan bolaga to‘lanadigan aliment qarzi to‘lovchining aliment undirilmagan davrdagi ish haqi va boshqa daromadidan kelib chiqib hisoblanadi. Agar u o‘sha davrda ishlamagan bo‘lsa yoki daromadi haqida tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etmasa, qarz undirish vaqtidagi O‘zbekiston Respublikasidagi o‘rtacha oylik ish haqi asosida hisoblanadi. Ishlamaganlik qarz hisoblanmasligiga asos bo‘lmaydi. lex.uz
Agar o‘rtacha ish haqi asosidagi hisob taraflardan birining manfaatlariga jiddiy putur etkazsa, o‘sha taraf sudga murojaat qilishi mumkin. Sud taraflarning moddiy va oilaviy ahvolini hamda boshqa ahamiyatli holatlarni baholab, qarzni qat’iy pul summasida belgilashga haqli. Amaldagi to‘lovlar, daromad va avval to‘langan aliment haqidagi hujjatlarni saqlash qarz hisobini tekshirishda muhimdir. lex.uz
Huquqiy asos — o‘zbekcha: O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi, 139–140-moddalar.