Homiladorlik va tug‘ish nafaqasi. Ushbu nafaqa 2026-yil 1 yanvardan boshlab yuzaga kelgan sug‘urta hodisalariga nisbatan yangi tartibda tayinlanadi. Odatda homiladorlik va tug‘ish ta’tili tug‘ruqqacha 70 kalendarь kun va tug‘ruqdan keyin 56 kalendarь kunni tashkil etadi. Tug‘ish qiyin kechsa yoki ikki va undan ortiq bola tug‘ilsa, tug‘ruqdan keyingi davr 70 kalendarь kun bo‘ladi. Nafaqa tayinlash uchun kamida 10 oy sug‘urta staji, qoida tariqasida, sug‘urta hodisasidan oldingi oxirgi olti oyda uzluksiz sug‘urta staji talab qilinadi. Takroriy homiladorlik va tug‘ish nafaqasi kabi ayrim holatlarda uzluksiz staj talabiga istisnolar bor.
Nafaqani hisoblashda o‘rtacha oylik ish haqiga sug‘urta stajiga qarab quyidagi koeffitsient qo‘llanadi: 10–24 oy uchun 75 foiz, 25–60 oy uchun 85 foiz, 61 oy va undan ortiq staj uchun 100 foiz. Yakuniy to‘lov mehnatga layoqatsizlik varaqasidagi tegishli kunlar bo‘yicha hisoblanadi. Shu sababli «har bir xodimga ish haqining 100 foizi to‘lanadi» degan qoida to‘g‘ri emas.
Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi. Yangi tartib 2026-yil 1-iyuldan boshlab yuzaga kelgan sug‘urta hodisalariga tatbiq etiladi. Kasallik yoki jarohat, bemor oila a’zosini parvarishlash, karantin va nizomda ko‘rsatilgan boshqa holatlar nafaqa tayinlashga asos bo‘lishi mumkin. Bu nafaqa uchun kamida olti oy sug‘urta staji talab etiladi. Hisoblashda 6–96 oylik sug‘urta staji uchun 60 foiz, 97 oy va undan ortiq staj uchun 80 foiz koeffitsient qo‘llanadi. Ayrim toifalar, jumladan I yoki II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda nogironligi bo‘lgan voyaga etmagan farzandi qaramog‘idagi shaxslar uchun oshirilgan koeffitsient nazarda tutilgan.
Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik davrining dastlabki besh kunigacha bo‘lgan qismi uchun nafaqani ish beruvchi, oltinchi kundan boshlab Davlat ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasi to‘laydi. Ish beruvchi to‘laydigan qism o‘rindoshlik asosidagi ish joyida ham to‘lanadi. To‘lovning aniq kunlari va miqdori mehnatga layoqatsizlik varaqasi hamda qonunchilikdagi hisoblash tartibiga qarab belgilanadi.
Qanday tayinlanadi? Tibbiyot muassasasi rasmiylashtirgan mehnatga layoqatsizlik varaqasi asos bo‘ladi. Sug‘urta staji va boshqa zarur ma’lumotlar axborot tizimlari orqali tekshirilib, shartlar bajarilsa, nafaqa avtomatik tayinlanadi. Tayinlangan summa va to‘lov muddati yoki rad etish sababi haqida SMS yoxud Yagona davlat interaktiv xizmatlari portalidagi shaxsiy kabinet orqali xabar yuboriladi. Ma’lumotlarda xato bo‘lsa, avvalo mehnat faoliyati, ish haqi va sug‘urta stajiga oid qaydlarni tekshirish lozim.
Boshqa to‘lovlar bilan adashtirmang. 16 yoshga to‘lmagan nogironligi bo‘lgan bolani tarbiyalayotgan ota-onadan biriga beriladigan oylik qo‘shimcha dam olish kuni uchun to‘lov Mehnat kodeksining 399-moddasi bilan tartibga solinadi va byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan to‘lanadi. Dafn etish uchun nafaqa ham alohida tartibga ega. Ularni yuqoridagi ikki sug‘urta nafaqasini tayinlash shartlari bilan aralashtirmaslik kerak.
Huquqiy asoslar: «Davlat ijtimoiy sug‘urtasi to‘g‘risida»gi Qonun, O‘RQ–1101; Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 17-dekabrdagi 796-son qarori; Mehnat kodeksining 399 va 404-moddalari; dafn etishga nafaqa to‘g‘risidagi 174-son qaror.