Har bir bola g‘ayriqonuniy ko‘chirilishdan va chet eldan qaytarilmaslikdan himoyalanish huquqiga ega. Bu qoida bolani belgilangan tartibga zid ravishda boshqa davlatga olib chiqish yoki u erda qaytarmay ushlab turish xavfi yuzaga kelganda ham ahamiyatli.
Chet elga safarga rozilik. Bolaga oid qonunga ko‘ra, uning chet elga safari ota va onaning yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarning roziligi bilan, qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Safar hujjatlarini rasmiylashtirishda esa muayyan holatga tatbiq etiladigan tartib va tasdiqlovchi hujjatlar tekshiriladi. Ota-ona yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar o‘rtasida bu masalada kelishmovchilik bo‘lsa, nizo sud tomonidan hal qilinadi.
Bola yo‘qolsa nima qilish kerak? Ota-ona yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar bolaning yo‘qolgani haqida tegishli organlarga darhol xabar berishi shart. Bola chet elda bo‘lsa, O‘zbekistonning o‘sha davlatdagi diplomatik vakolatxonasi yoki konsullik muassasasiga ham murojaat qilish maqsadga muvofiq. Murojaatda bolaning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari, oxirgi ma’lum joylashuvi, hamrohlik qilgan shaxs va aloqa ma’lumotlari haqida bor ma’lumotni taqdim etish yordam beradi.
Qonuniy vakillar hamrohligisiz chet elda qolgan O‘zbekiston fuqarosi bo‘lgan bolalarning hisobini diplomatik vakolatxonalar yuritadi va ularni qaytarish bo‘yicha choralar ko‘radi. Bunday bolalarni qaytarish masalalari O‘zbekistonning xalqaro shartnomalari asosida hal qilinadi. Bolani chet davlat hududida nazoratsiz qoldirib, uni ta’minlash va parvarishlash majburiyatidan bo‘yin tovlash qonunchilikka muvofiq javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin.
Muhim: bolani chet elga olib chiqish yoki u erdan qaytarish yuzasidan ota-onalar kelisha olmasa, masala bolaning manfaatlarini hisobga olgan holda sudda hal qilinadi. Bola yo‘qolgan bo‘lsa, xabar berishni kechiktirmaslik kerak.
Huquqiy asos: «Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida»gi qonun, 14-modda.