
Алимент тўлаш ҳақидаги нотариал келишув тарафларга тўлов миқдори, муддати ва усулини олдиндан аниқ белгилаш имконини беради. Вояга етмаган болага белгиланадиган таъминот суд орқали ундирилганда олиниши мумкин бўлган миқдордан кам бўлмаслиги керак.
Алимент тўлаш тўғрисидаги келишув алимент тўлаши шарт бўлган шахс билан уни олувчи ўртасида тузилади. Агар алимент олувчи муомалага лаёқатсиз бўлса, унинг номидан қонуний вакили иштирок этади. Келишувда кимга, қанча, қайси даврийликда ва қай усулда алимент берилиши аниқ кўрсатилади.
Келишув ёзма шаклда тузилиб, нотариал тасдиқланиши шарт. Нотариал тасдиқланган келишув ижро варақаси кучига эга. Шунинг учун тарафлар имзолайдиган шартларни, айниқса тўлов суммаси ва муддатларини, нотариусга боришдан олдин ҳам пухта ўйлаб чиқиши керак.
Тўлов миқдори ва усуллари
Тарафлар алимент миқдорини келишувнинг ўзида белгилайди. Бироқ вояга етмаган бола фойдасига белгиланган миқдор суд тартибида ундирилганда бола олиши мумкин бўлган миқдордан паст бўлмаслиги лозим. Бу боланинг таъминот олиш ҳуқуқини келишув орқали камайтириб юборишнинг олдини олади.
Алимент иш ҳақи ёки бошқа даромаддан улуш сифатида, даврий равишда тўланадиган қатъий сумма, бир йўла тўланадиган сумма, мол-мулк бериш ёки тарафлар келишган бошқа усулда белгиланиши мумкин. Бир келишувда бир нечта усулни қўшиб қўллашга ҳам рухсат этилади. Масалан, даврий пул тўлови билан бирга муайян мол-мулк бериш назарда тутилиши мумкин; бунда ҳар бир мажбурият тушунарли баён этилиши зарур.
Келишувда тўловларни индексация қилиш тартиби ҳам белгиланиши мумкин. Агар бундай тартиб ёзилмаган бўлса, Оила кодексининг индексацияга оид қоидаси қўлланади. Тўлов санаси, ўтказиш усули ва тўловни тасдиқловчи ҳужжатларни сақлаш масаласини ҳам аниқ ёзиш кейинги ҳисоб-китобни енгиллаштиради.
Келишувни ўзгартириш ёки бекор қилиш
Тарафлар ўзаро рози бўлса, келишувни исталган вақтда ўзгартириши ёки бекор қилиши мумкин. Бу ҳам келишув тузилган шаклда расмийлаштирилади. Тарафлардан бири тўловни бир томонлама тўхтатиши ёки шартларни ўзича алмаштириши мумкин эмас.
Агар тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволи жиддий ўзгарса ва улар янги шартларда келиша олмаса, манфаатдор шахс келишувни ўзгартириш ёки бекор қилиш ҳақида судга даъво билан мурожаат қилишга ҳақли. Суд тарафларнинг эътиборга лойиқ манфаатларини баҳолайди.
Ҳуқуқий асос — ўзбекча:
- Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси, 130–134-моддалар.