Aliment to‘lash haqidagi notarial kelishuv taraflarga to‘lov miqdori, muddati va usulini oldindan aniq belgilash imkonini beradi. Voyaga etmagan bolaga belgilanadigan ta’minot sud orqali undirilganda olinishi mumkin bo‘lgan miqdordan kam bo‘lmasligi kerak.
Aliment to‘lash to‘g‘risidagi kelishuv aliment to‘lashi shart bo‘lgan shaxs bilan uni oluvchi o‘rtasida tuziladi. Agar aliment oluvchi muomalaga layoqatsiz bo‘lsa, uning nomidan qonuniy vakili ishtirok etadi. Kelishuvda kimga, qancha, qaysi davriylikda va qay usulda aliment berilishi aniq ko‘rsatiladi.
Kelishuv yozma shaklda tuzilib, notarial tasdiqlanishi shart. Notarial tasdiqlangan kelishuv ijro varaqasi kuchiga ega. Shuning uchun taraflar imzolaydigan shartlarni, ayniqsa to‘lov summasi va muddatlarini, notariusga borishdan oldin ham puxta o‘ylab chiqishi kerak.
To‘lov miqdori va usullari
Taraflar aliment miqdorini kelishuvning o‘zida belgilaydi. Biroq voyaga etmagan bola foydasiga belgilangan miqdor sud tartibida undirilganda bola olishi mumkin bo‘lgan miqdordan past bo‘lmasligi lozim. Bu bolaning ta’minot olish huquqini kelishuv orqali kamaytirib yuborishning oldini oladi.
Aliment ish haqi yoki boshqa daromaddan ulush sifatida, davriy ravishda to‘lanadigan qat’iy summa, bir yo‘la to‘lanadigan summa, mol-mulk berish yoki taraflar kelishgan boshqa usulda belgilanishi mumkin. Bir kelishuvda bir nechta usulni qo‘shib qo‘llashga ham ruxsat etiladi. Masalan, davriy pul to‘lovi bilan birga muayyan mol-mulk berish nazarda tutilishi mumkin; bunda har bir majburiyat tushunarli bayon etilishi zarur.
Kelishuvda to‘lovlarni indeksatsiya qilish tartibi ham belgilanishi mumkin. Agar bunday tartib yozilmagan bo‘lsa, Oila kodeksining indeksatsiyaga oid qoidasi qo‘llanadi. To‘lov sanasi, o‘tkazish usuli va to‘lovni tasdiqlovchi hujjatlarni saqlash masalasini ham aniq yozish keyingi hisob-kitobni engillashtiradi.
Kelishuvni o‘zgartirish yoki bekor qilish
Taraflar o‘zaro rozi bo‘lsa, kelishuvni istalgan vaqtda o‘zgartirishi yoki bekor qilishi mumkin. Bu ham kelishuv tuzilgan shaklda rasmiylashtiriladi. Taraflardan biri to‘lovni bir tomonlama to‘xtatishi yoki shartlarni o‘zicha almashtirishi mumkin emas.
Agar taraflarning moddiy yoki oilaviy ahvoli jiddiy o‘zgarsa va ular yangi shartlarda kelisha olmasa, manfaatdor shaxs kelishuvni o‘zgartirish yoki bekor qilish haqida sudga da’vo bilan murojaat qilishga haqli. Sud taraflarning e’tiborga loyiq manfaatlarini baholaydi.
Huquqiy asos — o‘zbekcha:
- O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi, 130–134-moddalar.