Вояга етмаган бола учун белгиланган алимент миқдорини фақат тўловчининг хоҳиши билан камайтириб бўлмайди. Қонунда назарда тутилган ҳолатлар мавжуд бўлса, бу масалани тарафларнинг аҳволи ва боланинг манфаатларини баҳолаб суд ҳал қилади.

Оила кодексининг 105-моддаси алимент миқдорини камайтириш мумкин бўлган ҳолатларни белгилайди. Масалан, алимент тўлаётган ота ёки онанинг бошқа вояга етмаган болалари бўлиб, одатдаги миқдорда алимент ундирилиши натижасида улар алимент олаётган болага нисбатан моддий жиҳатдан камроқ таъминланиб қолиши мумкин.

Шунингдек, алимент тўловчи ногиронлиги бўлган шахс бўлиб, моддий жиҳатдан қийналаётгани ёки алимент олувчи мустақил даромадга эга экани суд томонидан инобатга олиниши мумкин. Бу ҳолатлардан бирининг мавжудлиги алимент миқдори автоматик камаяди дегани эмас. Суд тақдим этилган далилларни ва ҳар икки тарафнинг аҳволини баҳолайди.

Агар бола давлат ёки нодавлат муассасасининг тўлиқ таъминотида бўлса, суд алимент тўлаётган ота ёки онанинг моддий аҳволини ҳисобга олиб, алимент миқдорини камайтириши мумкин. 2026 йил 11 сентябрдан амалдаги 105-модда бу асос бўйича алиментдан тўлиқ озод қилишни назарда тутмайди. Сайтдаги эски матнда айнан шу нуқта тузатилиши керак.

Судга қандай асос кўрсатилади?

Алимент миқдорини камайтиришни сўраган шахс ўз даъвосини тасдиқловчи ҳолатларни кўрсатади: бошқа фарзандларининг таъминоти, моддий аҳволи, ногиронлигига оид ҳолатлар ёки боланинг муассасада тўлиқ таъминотда экани каби далиллар аҳамиятли бўлиши мумкин. Суд ҳар бир ишда қонунга мувофиқ алоҳида қарор қабул қилади; тўловчи эски миқдорни ўзича тўхтатиб қўймаслиги лозим.

Алиментни камайтиришга сабаб бўлган ҳолатлар кейин йўқолса, манфаатдор тараф алиментни қонунда белгиланган миқдорда ундиришни сўраб қайта судга мурожаат қилиши мумкин.

Оила кодексининг 146-моддасида суд томонидан белгиланган алиментни тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволи ўзгарганда қайта кўриб чиқишга оид умумий қоида бор. Бироқ боланинг муассасада тўлиқ таъминотда экани ҳақидаги махсус ҳолатни баён қилишда 105-модданинг амалдаги таҳрири қўлланиши керак.

Ҳуқуқий асос — ўзбекча: