Алиментни кечиктириш ёки тўламаслик оқибати ҳолатга қараб қарзни ундириш, неустойка тўлаш, маъмурий ёхуд жиноий жавобгарликка олиб келиши мумкин. Бу чораларнинг қўлланиш асослари бир хил эмас: тўлов нотариал келишувга кўра амалга оширилганми ёки суд ҳужжатига асосланганми, қарз кимнинг айби билан пайдо бўлган ва тўламаслик қанча давом этгани аҳамиятга эга.
Келишув ва суд қарори бўйича жавобгарлик. Агар қарз алимент тўлаш тўғрисидаги келишув бўйича тўловчининг айби билан юзага келса, у келишувда белгиланган тартибда жавобгар бўлади. Агар қарз суд қарорига кўра тўланадиган алимент бўйича тўловчининг айби билан юзага келса, алимент олувчи кечиктирилган ҳар бир кун учун тўланмай қолган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида неустойка талаб қилишга ҳақли. Неустойка қопламаган зарар қисми ҳам ундирилиши мумкин.
Ижро жараёнидаги мажбуриятлар. Қарздор даромади ва мулкий аҳволи ҳақида нотўғри маълумот бериши, янги иш ёки даромад манбаси ҳақида хабар қилмаслиги ҳамда ижро ҳужжати билан боғлиқ талабларни бузиши алоҳида жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин. Шу боис иш жойи ёки даромад ўзгарганда давлат ижрочисини хабардор қилиш, амалга оширилган тўловлар далилларини эса сақлаш зарур.
Маъмурий ва жиноий жавобгарлик. Суд қарори ёки суд буйруғига биноан таъминот учун ундирилиши лозим бўлган маблағни жами икки ойдан ортиқ тўламаслик вояга етмаган ёки меҳнатга лаёқатсиз, ёрдамга муҳтож шахс таъминотига оид ҳолларда маъмурий жавобгарлик масаласини келтириб чиқаради. Меҳнатга лаёқатсиз, ёрдамга муҳтож ота-она таъминоти бўйича ҳам тегишли қоида мавжуд. Шундай қилмиш маъмурий жазодан кейин яна содир этилса, Жиноят кодексининг тегишли моддалари бўйича жавобгарлик масаласи кўрилади.
Қарзни тўлиқ тўлаш жавобгарликдан озод этиш масаласида аҳамиятли, бироқ буни ҳар қандай ҳолатда автоматик натижа деб тушунмаслик керак: қонуннинг тегишли моддасидаги шартлар ва иш ҳолатлари текширилади. Агар тўловчи касаллиги ёки бошқа узрли сабабга кўра қарзни тўлай олмаган бўлса ҳамда моддий ва оилавий аҳволи қарзни узишга имкон бермаса, у қарздан тўлиқ ёки қисман озод қилишни суддан сўраши мумкин. Бунинг учун судга даъво билан мурожаат қилиш талаб этилади. lex.uz
Ҳуқуқий асос — ўзбекча: Ўзбекистон Республикаси Оила кодекси, 116, 138, 141 ва 142-моддалар; Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс, 47⁴ ва 47⁵-моддалар; Жиноят кодекси, 122 ва 123-моддалар.