Алимент тўлаши шарт бўлган шахснинг чет элга кўчиб кетиши мажбуриятни бекор қилмайди. Аммо қарорни бошқа давлатда ижро этиш тартиби қарздор турган мамлакатга ва у билан амал қиладиган халқаро шартномага боғлиқ.

1956 йилги конвенциянинг мақоми

БМТнинг Чет элдан алиментларни ундириш тўғрисидаги 1956 йилги конвенцияси иштирокчи давлатлар ўртасида алимент талабларини ваколатли муассасалар орқали юборишга қаратилган. БМТ депозитарийсининг иштирокчилар рўйхатида Ўзбекистон кўрсатилмаган. Шу сабабли Ўзбекистонда яшовчи шахсга ушбу конвенция бўйича тўғридан-тўғри ариза беришни универсал йўл сифатида тавсия этиб бўлмайди.

Қайси ҳуқуқий йўл қўлланиши мумкин?

Қарздор яшайдиган давлат билан Ўзбекистон ўртасида бошқа ҳуқуқий ёрдам шартномаси бўлса, алимент ҳақидаги суд ҳужжатини ўша шартнома асосида тан олиш ва ижро эттириш масаласи кўрилади.

Масалан, Ўзбекистон ратификация қилган 1993 йилги Минск конвенцияси иштирокчи давлатлар ўртасида ота-она ва болаларнинг таъминот мажбуриятларига оид қоидаларни белгилайди. У шунингдек оилавий ишлар бўйича чиқарилган қарорларни тан олиш ва ижро этиш тартибини назарда тутади. Бу йўлдан фойдаланиш учун қарздор турган давлатга нисбатан айнан шу шартнома қўлланишини текшириш керак.

Амалий ҳаракатлар

  1. Алиментни белгилайдиган суд ҳужжати ёки қўлланиши мумкин бўлган бошқа ижро ҳужжати борлигини аниқланг.
  2. Қарздорнинг яшаш манзили, иш жойи ва мавжуд бўлса мол-мулки ҳақидаги маълумотларни йиғинг.
  3. Қарздор турган давлат билан қайси халқаро шартнома амал қилишини текширинг.
  4. Шу шартномада кўрсатилган судга ёки ваколатли органга ҳужжатларни белгиланган тартибда тақдим этинг.

Агар Минск конвенцияси қўлланса, қарорни ижро этишга рухсат бериш ҳақидаги илтимосномага суд қарорининг тасдиқланган нусхаси, унинг кучга кирганлигига оид ҳужжат ва вазиятга қараб бошқа ҳужжатлар илова қилинади. Илтимоснома ҳамда иловалар сўралаётган давлат тилига ёки рус тилига тасдиқланган таржимаси билан тақдим этилади.

Муҳим: Ўзбекистонда алимент ҳақида суд қарори чиқарилганининг ўзи пул чет элдан автоматик ундирилишини англатмайди. Аввал қарорни ўша давлатда тан олиш ва ижро этишнинг ҳуқуқий асосини аниқлаш лозим.

Ҳуқуқий асослар: БМТнинг 1956 йилги конвенцияси ва иштирокчилар рўйхати, 1993 йилги Минск конвенцияси, уни ратификация қилиш тўғрисидаги қарор.