Хорижда бўлган эр-хотин Ўзбекистоннинг дипломатик ваколатхонаси ёки консуллик муассасаси орқали никоҳдан ажралиши мумкин, агар уларнинг ҳолати Ўзбекистон қонунчилигига кўра ФҲДЁ тартибида ажрашишга мос келса. Умумий вояга етмаган фарзандлар ёки мулкий низо мавжудлигида, одатда, масала суд тартибида ҳал қилинади.
Ўзаро розилик бўлганда. Эр-хотиннинг умумий вояга етмаган фарзандлари, жумладан фарзандликка олинган болалари, ва мулкий низоси бўлмаса, улар никоҳдан ажратиш ҳақида биргаликда ариза бериши мумкин. Ариза қабул қилинганидан кейин никоҳдан ажратиш 3 ой ўтгач қайд этилади. Агар эр ёки хотин ариза топширишда ёхуд қайд этиш кунида қатнаша олмаса, имзони тасдиқлаш ва иштирокисиз қайд этишга розилик билдириш тартибини олдиндан аниқлаштириш керак. Қайд этилгандан сўнг собиқ эр-хотиннинг ҳар бирига никоҳдан ажралганлик гувоҳномаси берилади.
Қачон судга мурожаат қилинади? Умумий мол-мулкни бўлиш ёки меҳнатга лаёқатсиз, ёрдамга муҳтож эр ёхуд хотинни таъминлаш бўйича низо бўлса, ҳатто ажрашишга икки тараф рози бўлган тақдирда ҳам масала судда кўрилади. Хотин ҳомиладор бўлганда ФҲДЁ тартибида никоҳдан ажратиш аризаси қабул қилинмайди.
Ажрашиш хорижий судда амалга оширилган бўлса. Оила кодекси тегишли хорижий қонунчиликка риоя этиб амалга оширилган айрим никоҳдан ажратишларни Ўзбекистонда ҳақиқий деб эътироф этади. Хорижий суднинг қонуний кучга кирган қарори асосида никоҳдан ажратишни Ўзбекистондаги ФҲДЁда қайд этиш тартиби ҳам белгиланган. Бу ҳолатда қарор ва уни расмийлаштиришга доир ҳужжатлар билан ФҲДЁга мурожаат қилинади.
Ҳуқуқий асос — ўзбекча: Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси, 42, 218 ва 236-моддалар; Вазирлар Маҳкамасининг 550-сон қарори, 101–112-бандлар.