Xorijda bo‘lgan er-xotin O‘zbekistonning diplomatik vakolatxonasi yoki konsullik muassasasi orqali nikohdan ajralishi mumkin, agar ularning holati O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra FHDYo tartibida ajrashishga mos kelsa. Umumiy voyaga etmagan farzandlar yoki mulkiy nizo mavjudligida, odatda, masala sud tartibida hal qilinadi.
O‘zaro rozilik bo‘lganda. Er-xotinning umumiy voyaga etmagan farzandlari, jumladan farzandlikka olingan bolalari, va mulkiy nizosi bo‘lmasa, ular nikohdan ajratish haqida birgalikda ariza berishi mumkin. Ariza qabul qilinganidan keyin nikohdan ajratish 3 oy o‘tgach qayd etiladi. Agar er yoki xotin ariza topshirishda yoxud qayd etish kunida qatnasha olmasa, imzoni tasdiqlash va ishtirokisiz qayd etishga rozilik bildirish tartibini oldindan aniqlashtirish kerak. Qayd etilgandan so‘ng sobiq er-xotinning har biriga nikohdan ajralganlik guvohnomasi beriladi.
Qachon sudga murojaat qilinadi? Umumiy mol-mulkni bo‘lish yoki mehnatga layoqatsiz, yordamga muhtoj er yoxud xotinni ta’minlash bo‘yicha nizo bo‘lsa, hatto ajrashishga ikki taraf rozi bo‘lgan taqdirda ham masala sudda ko‘riladi. Xotin homilador bo‘lganda FHDYo tartibida nikohdan ajratish arizasi qabul qilinmaydi.
Ajrashish xorijiy sudda amalga oshirilgan bo‘lsa. Oila kodeksi tegishli xorijiy qonunchilikka rioya etib amalga oshirilgan ayrim nikohdan ajratishlarni O‘zbekistonda haqiqiy deb e’tirof etadi. Xorijiy sudning qonuniy kuchga kirgan qarori asosida nikohdan ajratishni O‘zbekistondagi FHDYoda qayd etish tartibi ham belgilangan. Bu holatda qaror va uni rasmiylashtirishga doir hujjatlar bilan FHDYoga murojaat qilinadi.
Huquqiy asos — o‘zbekcha: O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi, 42, 218 va 236-moddalar; Vazirlar Mahkamasining 550-son qarori, 101–112-bandlar.