Пенсия тайинлаш учун зарур иш стажи бўлмаса, шахс муайян шартларда ёшга доир, ногиронлик ёки боқувчисини йўқотганлик нафақасини олиши мумкин. Ўзгалар парваришига муҳтож ногиронлиги бўлган боланинг қонуний вакилига эса алоҳида парваришлаш нафақаси назарда тутилган. Ҳар бир тўловнинг олувчиси ва тайинлаш тартиби алоҳида белгиланади. lex.uz

Ёшга доир нафақа давлат пенсиясини тайинлаш учун зарур иш стажига эга бўлмаган шахсларга берилади. У эркакларга 65 ёшдан, аёлларга 60 ёшдан, болаликдан ногиронлиги бўлган фарзанди бор ёки бўлган оналарга 55 ёшдан тайинланади. Бу ёшларни одатдаги ёшга доир пенсия ёши билан адаштирмаслик керак: мазкур ҳолатда гап пенсия ҳуқуқи бўлмаган шахсга бериладиган нафақа ҳақида кетмоқда. Фарзандининг болаликдан ногиронлиги ҳақидаги маълумотлар тегишли ахборот тизими орқали текширилади. lex.uz

Ногиронлик нафақаси пенсия учун зарур иш стажига эга бўлмаган, I ёки II гуруҳ ногиронлиги белгиланган шахсга ёшидан қатъи назар тайинланиши мумкин. Ногиронлик гуруҳи ва унинг белгиланган муддати тўғрисидаги электрон маълумотлар ҳисобга олинади. Агар шахсда ногиронлик пенсиясига ҳуқуқ бўлса, қайси тўлов тури қўлланишини унинг ҳолати ва қонунчиликдаги танлаш қоидалари асосида аниқлаш лозим. lex.uz

Парваришлаш нафақаси ўзгалар парваришига муҳтож деб топилган ногиронлиги бўлган 18 ёшгача болани парваришлаётган қонуний вакилга берилади. Бу нафақа боланинг ўзига тайинланадиган ногиронлик нафақасидан фарқ қилади. Қонуний вакил пенсия ёки бошқа нафақа олаётган бўлса ҳам, белгиланган шартлар мавжудлигида парваришлаш нафақаси тайинланади. Бир оилада парваришга муҳтож бир нечта бола бўлса, ҳар бир бола учун ҳуқуқ алоҳида кўриб чиқилади. Бола ва унинг парваришга муҳтожлиги ҳақидаги электрон маълумотлар асосида ушбу тўлов проактив тарзда тайинланади. lex.uz

Боқувчисини йўқотганлик нафақаси вафот этган шахс давлат пенсияси олиш ҳуқуқига эга бўлмаган ҳолда, унинг қарамоғидаги меҳнатга лаёқатсиз оила аъзоларига тайинланади. Ҳуқуққа эга барча оила аъзолари учун умумий нафақа белгиланади; оила аъзосининг талабига кўра унинг улуши ажратилиб, алоҳида тўланиши мумкин. Болалар ва ўқишни давом эттираётган айрим ёшлар бўйича тўлов давомийлиги уларнинг ёши ҳамда таълимга оид маълумотларга қараб белгиланади. lex.uz

Қаерга мурожаат қилинади? Ногиронлик, боқувчисини йўқотганлик ва ёшга доир нафақалар учун Давлат хизматлари маркази, my.gov.uz ёки ваколатли органнинг ижтимоий ходимлар гуруҳи орқали мурожаат қилиш мумкин. Болаларга ногиронлик нафақаси ва парваришлаш нафақаси эса электрон маълумотлар асосида аризасиз тайинланади. Рад жавоби олинса, унинг сабабини сўраб, нотўғри маълумотларни тузатиш ёки белгиланган тартибда шикоят қилиш мумкин. Нафақаларнинг жорий пул миқдори алоҳида белгиланади ва ўзгариши мумкин, шу боис эски рақамни доимий миқдор сифатида кўрсатиш тўғри эмас. lex.uz

Ҳуқуқий асос: Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 23 мартдаги 119-сон қарори.