Pensiya tayinlash uchun zarur ish staji bo‘lmasa, shaxs muayyan shartlarda yoshga doir, nogironlik yoki boquvchisini yo‘qotganlik nafaqasini olishi mumkin. O‘zgalar parvarishiga muhtoj nogironligi bo‘lgan bolaning qonuniy vakiliga esa alohida parvarishlash nafaqasi nazarda tutilgan. Har bir to‘lovning oluvchisi va tayinlash tartibi alohida belgilanadi. lex.uz
Yoshga doir nafaqa davlat pensiyasini tayinlash uchun zarur ish stajiga ega bo‘lmagan shaxslarga beriladi. U erkaklarga 65 yoshdan, ayollarga 60 yoshdan, bolalikdan nogironligi bo‘lgan farzandi bor yoki bo‘lgan onalarga 55 yoshdan tayinlanadi. Bu yoshlarni odatdagi yoshga doir pensiya yoshi bilan adashtirmaslik kerak: mazkur holatda gap pensiya huquqi bo‘lmagan shaxsga beriladigan nafaqa haqida ketmoqda. Farzandining bolalikdan nogironligi haqidagi ma’lumotlar tegishli axborot tizimi orqali tekshiriladi. lex.uz
Nogironlik nafaqasi pensiya uchun zarur ish stajiga ega bo‘lmagan, I yoki II guruh nogironligi belgilangan shaxsga yoshidan qat’i nazar tayinlanishi mumkin. Nogironlik guruhi va uning belgilangan muddati to‘g‘risidagi elektron ma’lumotlar hisobga olinadi. Agar shaxsda nogironlik pensiyasiga huquq bo‘lsa, qaysi to‘lov turi qo‘llanishini uning holati va qonunchilikdagi tanlash qoidalari asosida aniqlash lozim. lex.uz
Parvarishlash nafaqasi o‘zgalar parvarishiga muhtoj deb topilgan nogironligi bo‘lgan 18 yoshgacha bolani parvarishlayotgan qonuniy vakilga beriladi. Bu nafaqa bolaning o‘ziga tayinlanadigan nogironlik nafaqasidan farq qiladi. Qonuniy vakil pensiya yoki boshqa nafaqa olayotgan bo‘lsa ham, belgilangan shartlar mavjudligida parvarishlash nafaqasi tayinlanadi. Bir oilada parvarishga muhtoj bir nechta bola bo‘lsa, har bir bola uchun huquq alohida ko‘rib chiqiladi. Bola va uning parvarishga muhtojligi haqidagi elektron ma’lumotlar asosida ushbu to‘lov proaktiv tarzda tayinlanadi. lex.uz
Boquvchisini yo‘qotganlik nafaqasi vafot etgan shaxs davlat pensiyasi olish huquqiga ega bo‘lmagan holda, uning qaramog‘idagi mehnatga layoqatsiz oila a’zolariga tayinlanadi. Huquqqa ega barcha oila a’zolari uchun umumiy nafaqa belgilanadi; oila a’zosining talabiga ko‘ra uning ulushi ajratilib, alohida to‘lanishi mumkin. Bolalar va o‘qishni davom ettirayotgan ayrim yoshlar bo‘yicha to‘lov davomiyligi ularning yoshi hamda ta’limga oid ma’lumotlarga qarab belgilanadi. lex.uz
Qaerga murojaat qilinadi? Nogironlik, boquvchisini yo‘qotganlik va yoshga doir nafaqalar uchun Davlat xizmatlari markazi, my.gov.uz yoki vakolatli organning ijtimoiy xodimlar guruhi orqali murojaat qilish mumkin. Bolalarga nogironlik nafaqasi va parvarishlash nafaqasi esa elektron ma’lumotlar asosida arizasiz tayinlanadi. Rad javobi olinsa, uning sababini so‘rab, noto‘g‘ri ma’lumotlarni tuzatish yoki belgilangan tartibda shikoyat qilish mumkin. Nafaqalarning joriy pul miqdori alohida belgilanadi va o‘zgarishi mumkin, shu bois eski raqamni doimiy miqdor sifatida ko‘rsatish to‘g‘ri emas. lex.uz
Huquqiy asos: Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 23-martdagi 119-son qarori.