Соғлиқни сақлаш вазирлиги тизимидаги стационар даволаш муассасаларида айрим беморлар касаллиги ёки қонунда кўрсатилган мақоми сабабли овқатланиш ҳақини тўламайди. Бу имтиёз даволаш хизматининг барча турлари ҳам бепул деган маънони англатмайди.

Имтиёзнинг биринчи асоси — касаллик ёки тиббий ҳолат. ОИВ инфекцияси, онкологик, руҳий, юқумли, гиёҳвандлик билан боғлиқ, эндокринологик касалликлар; нурланиш касаллиги, мохов, сифилис ва сил рўйхатга киритилган. Шунингдек, шошилинч ёрдам вақтида реанимация ёки интенсив терапияни талаб қиладиган белгиланган ҳолатлар ҳам қамраб олинади. Камқонликка чалинган ҳомиладор ва туққан аёллар камқонлик даражасидан қатъи назар рўйхатга киритилган.

Иккинчи асос — шахснинг тоифаси. Овқатланиш ҳақидан I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар, болаликдан ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда уларга ғамхўрлик қилувчи ота-онаси ёки уларнинг ўрнини босувчилар озод қилинади. Уруш оқибатида ногирон бўлганлар, уруш қатнашчилари ва уларга тенглаштирилганлар; Чернобиль ҳалокати оқибатларини бартараф этишда қатнашгани сабабли ногирон бўлганлар; меҳнат фронти қатнашчилари ва байналмилалчи жангчилар ҳам рўйхатда бор.

Шунингдек, чин етимлар, ваколатли органларда ҳисобда турувчи ёлғиз пенсионерлар, 18 ёшгача бўлган болалар ва ўрта махсус ёки касб-ҳунар таълими муассасалари ўқувчилари озод этилади. Чақирув комиссияси хулосаси ва мудофаа ишлари бўлими йўлланмаси билан келган 18–27 ёшли чақирилувчилар, «Ўзбекистон Республикаси фахрий донори» кўкрак нишони соҳиблари ва бир ёшгача боласи бўлган эмизикли оналар ҳам рўйхатга киритилган. Болалар гематологияси, онкологияси ва клиник иммунологияси марказида даволанаётган болаларга қаровчи шахслар учун ҳам имтиёз назарда тутилган.

Бемор шифохонага ётқизилганда ўзига тегишли асосни қабул бўлими ёки даволовчи бўлимга билдириши ва мақомини тасдиқловчи маълумотлар тўғри киритилганини текшириши мумкин. Тиббиёт муассасаси овқатланадиган беморлар ҳисобини юритади ва даволовчи овқатланишни ташкил этади. Агар бемор таклиф қилинган овқатланишдан тўлиқ ёки қисман воз кечмоқчи бўлса, буни ёзма ариза билан расмийлаштиради; мустақил овқатланиш шифокорнинг парҳез бўйича кўрсатмасига мувофиқ бўлиши керак.

Мазкур рўйхатлар ўз маблағлари ҳисобидан пулли тиббий ёрдам кўрсатувчи муассаса, бўлим ёки палаталарга татбиқ этилмаслиги мумкин. Шунинг учун жойлашишдан олдин бемор қайси бўлимга қабул қилинаётгани ва овқатланиш ҳақи қандай ҳисобланишини аниқлаштириши лозим.

Ҳуқуқий асос — ўзбекча: