Sog‘liqni saqlash vazirligi tizimidagi statsionar davolash muassasalarida ayrim bemorlar kasalligi yoki qonunda ko‘rsatilgan maqomi sababli ovqatlanish haqini to‘lamaydi. Bu imtiyoz davolash xizmatining barcha turlari ham bepul degan ma’noni anglatmaydi.
Imtiyozning birinchi asosi — kasallik yoki tibbiy holat. OIV infektsiyasi, onkologik, ruhiy, yuqumli, giyohvandlik bilan bog‘liq, endokrinologik kasalliklar; nurlanish kasalligi, moxov, sifilis va sil ro‘yxatga kiritilgan. Shuningdek, shoshilinch yordam vaqtida reanimatsiya yoki intensiv terapiyani talab qiladigan belgilangan holatlar ham qamrab olinadi. Kamqonlikka chalingan homilador va tuqqan ayollar kamqonlik darajasidan qat’i nazar ro‘yxatga kiritilgan.
Ikkinchi asos — shaxsning toifasi. Ovqatlanish haqidan I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar, bolalikdan nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda ularga g‘amxo‘rlik qiluvchi ota-onasi yoki ularning o‘rnini bosuvchilar ozod qilinadi. Urush oqibatida nogiron bo‘lganlar, urush qatnashchilari va ularga tenglashtirilganlar; Chernobilь halokati oqibatlarini bartaraf etishda qatnashgani sababli nogiron bo‘lganlar; mehnat fronti qatnashchilari va baynalmilalchi jangchilar ham ro‘yxatda bor.
Shuningdek, chin etimlar, vakolatli organlarda hisobda turuvchi yolg‘iz pensionerlar, 18 yoshgacha bo‘lgan bolalar va o‘rta maxsus yoki kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘quvchilari ozod etiladi. Chaqiruv komissiyasi xulosasi va mudofaa ishlari bo‘limi yo‘llanmasi bilan kelgan 18–27 yoshli chaqiriluvchilar, «O‘zbekiston Respublikasi faxriy donori» ko‘krak nishoni sohiblari va bir yoshgacha bolasi bo‘lgan emizikli onalar ham ro‘yxatga kiritilgan. Bolalar gematologiyasi, onkologiyasi va klinik immunologiyasi markazida davolanayotgan bolalarga qarovchi shaxslar uchun ham imtiyoz nazarda tutilgan.
Bemor shifoxonaga yotqizilganda o‘ziga tegishli asosni qabul bo‘limi yoki davolovchi bo‘limga bildirishi va maqomini tasdiqlovchi ma’lumotlar to‘g‘ri kiritilganini tekshirishi mumkin. Tibbiyot muassasasi ovqatlanadigan bemorlar hisobini yuritadi va davolovchi ovqatlanishni tashkil etadi. Agar bemor taklif qilingan ovqatlanishdan to‘liq yoki qisman voz kechmoqchi bo‘lsa, buni yozma ariza bilan rasmiylashtiradi; mustaqil ovqatlanish shifokorning parhez bo‘yicha ko‘rsatmasiga muvofiq bo‘lishi kerak.
Mazkur ro‘yxatlar o‘z mablag‘lari hisobidan pulli tibbiy yordam ko‘rsatuvchi muassasa, bo‘lim yoki palatalarga tatbiq etilmasligi mumkin. Shuning uchun joylashishdan oldin bemor qaysi bo‘limga qabul qilinayotgani va ovqatlanish haqi qanday hisoblanishini aniqlashtirishi lozim.
Huquqiy asos — o‘zbekcha: