Мерос таркиби ва ворислик асослари
Мерос мерос қолдирувчи вафот этганидан кейин очилади. Унинг вафотидан кейин ҳам сақланиб қоладиган мулкий ҳуқуқ ва мажбуриятлари мерос таркибига киради. Бунга, жумладан, мол-мулк, пул, қимматли қоғозлар ҳамда мерос қиймати доирасидаги мулкий мажбуриятлар кириши мумкин.
Мерос қолдирувчининг шахси билан чамбарчас боғлиқ ҳуқуқ ва мажбуриятлар мерос таркибига кирмайди. Масалан, алимент мажбурияти билан боғлиқ ҳуқуқ ва мажбуриятлар шахснинг вафотидан кейин ворисларга оддий мерос сифатида ўтмайди.
Ворислик васиятнома бўйича ёки қонун бўйича амалга оширилади. Васиятнома бўлмаса ёки у бутун мерос тақдирини белгиламаса, қонун бўйича ворислик қоидалари қўлланади.
Боланинг биринчи навбатдаги ворислиги
Мерос қолдирувчининг болалари, шу жумладан фарзандликка олинган болалари, унинг эри ёки хотини ва ота-онаси қонун бўйича биринчи навбатдаги ворислар ҳисобланади. Улар, қонундаги бошқа ҳолатлар бунга таъсир қилмаса, тенг улушларда мерос олади.
Мерос қолдирувчининг ҳаётлигида ҳомила ҳолида бўлиб, мерос очилганидан кейин тирик туғилган бола ҳам ворис бўлиши мумкин. Мерос қолдирувчининг вафотидан кейин туғилган боласи биринчи навбатдаги ворислар қаторига киради.
Вояга етмаган боланинг мажбурий улуши
Вояга етмаган бола васиятнома мазмунидан қатъи назар, қонун бўйича ворис бўлганида ўзига тегиши лозим бўлган улушнинг камида ярмини мажбурий улуш сифатида мерос олади.
Шу сабабли васиятномада мол-мулк бошқа шахсга қолдирилган бўлса ҳам, вояга етмаган боланинг мажбурий улуш олиш ҳуқуқи алоҳида ҳисобга олинади.
Мерос ҳуқуқини расмийлаштириш
Мерос ҳуқуқи тўғрисида гувоҳнома олиш учун мерос очилган жойдаги нотариусга мурожаат қилинади. Гувоҳнома, қоида тариқасида, мерос очилган кундан олти ой ўтгач берилади. Агар нотариус бошқа меросхўрлар йўқлиги ҳақида маълумотга эга бўлса, қонунда назарда тутилган ҳолларда у олдинроқ ҳам берилиши мумкин.