Meros tarkibi va vorislik asoslari
Meros meros qoldiruvchi vafot etganidan keyin ochiladi. Uning vafotidan keyin ham saqlanib qoladigan mulkiy huquq va majburiyatlari meros tarkibiga kiradi. Bunga, jumladan, mol-mulk, pul, qimmatli qog‘ozlar hamda meros qiymati doirasidagi mulkiy majburiyatlar kirishi mumkin.
Meros qoldiruvchining shaxsi bilan chambarchas bog‘liq huquq va majburiyatlar meros tarkibiga kirmaydi. Masalan, aliment majburiyati bilan bog‘liq huquq va majburiyatlar shaxsning vafotidan keyin vorislarga oddiy meros sifatida o‘tmaydi.
Vorislik vasiyatnoma bo‘yicha yoki qonun bo‘yicha amalga oshiriladi. Vasiyatnoma bo‘lmasa yoki u butun meros taqdirini belgilamasa, qonun bo‘yicha vorislik qoidalari qo‘llanadi.
Bolaning birinchi navbatdagi vorisligi
Meros qoldiruvchining bolalari, shu jumladan farzandlikka olingan bolalari, uning eri yoki xotini va ota-onasi qonun bo‘yicha birinchi navbatdagi vorislar hisoblanadi. Ular, qonundagi boshqa holatlar bunga ta’sir qilmasa, teng ulushlarda meros oladi.
Meros qoldiruvchining hayotligida homila holida bo‘lib, meros ochilganidan keyin tirik tug‘ilgan bola ham voris bo‘lishi mumkin. Meros qoldiruvchining vafotidan keyin tug‘ilgan bolasi birinchi navbatdagi vorislar qatoriga kiradi.
Voyaga etmagan bolaning majburiy ulushi
Voyaga etmagan bola vasiyatnoma mazmunidan qat’i nazar, qonun bo‘yicha voris bo‘lganida o‘ziga tegishi lozim bo‘lgan ulushning kamida yarmini majburiy ulush sifatida meros oladi.
Shu sababli vasiyatnomada mol-mulk boshqa shaxsga qoldirilgan bo‘lsa ham, voyaga etmagan bolaning majburiy ulush olish huquqi alohida hisobga olinadi.
Meros huquqini rasmiylashtirish
Meros huquqi to‘g‘risida guvohnoma olish uchun meros ochilgan joydagi notariusga murojaat qilinadi. Guvohnoma, qoida tariqasida, meros ochilgan kundan olti oy o‘tgach beriladi. Agar notarius boshqa merosxo‘rlar yo‘qligi haqida ma’lumotga ega bo‘lsa, qonunda nazarda tutilgan hollarda u oldinroq ham berilishi mumkin.
O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi, ikkinchi qism