Боланинг процессдаги ҳимояси
Бола жиноят ишида турли мақомда — жумладан, гувоҳ, жабрланувчи, гумон қилинувчи ёки айбланувчи сифатида иштирок этиши мумкин. Унинг аниқ ҳуқуқлари ишдаги мақомига қараб белгиланади. Судга қадар иш юритишда ҳам, судда ҳам боланинг қонун билан кафолатланган ҳуқуқларига риоя этилиши шарт.
Болага руҳий ёки жисмоний босим ўтказиш, уни кўрсатув беришга ёхуд айбини тан олишга мажбурлаш тақиқланади. Боланинг иштироки билан ҳаракат ўтказилаётганда унинг ёши, ҳолати ва ҳуқуқларини ҳимоя қилиш зарурати ҳисобга олинади.
Қонуний вакилнинг иштироки
Болага нисбатан процессуал ҳаракатлар унинг қонуний вакили иштирокида ўтказилади. Қонунда белгиланган ҳолларда катта ёшдаги яқин қариндоши, педагог ёки бошқа тегишли шахс ҳам иштирок этиши мумкин.
Қонуний вакил боланинг манфаатларини ҳимоя қилиш, ўтказилаётган ҳаракатнинг мазмунини билиш ва қонунда назарда тутилган процессуал ҳуқуқлардан фойдаланиш учун иштирок этади. Агар бола билан ишлаш тартиби бузилаётган бўлса, бу ҳақда ҳаракатни ўтказаётган мансабдор шахсга эътироз билдириш ва белгиланган тартибда шикоят қилиш мумкин.
Гумон қилинувчи ва айбланувчи болага ҳимоячи
Вояга етмаган шахснинг жинояти тўғрисидаги ишда ҳимоячининг иштироки судга қадар иш юритиш ва суд муҳокамасининг барча босқичларида мажбурий. Бола ёки унинг қонуний вакили ҳимоячидан воз кечганини билдирса ҳам, бундай воз кечиш ҳақиқий ҳисобланмайди.
Қонуний вакил билан ҳимоячининг вазифаси бир хил эмас: вояга етмаган гумон қилинувчи ёки айбланувчи иштирокидаги ишда ҳимоячи алоҳида қатнашиши шарт.
Гувоҳ ёки жабрланувчи бўлган болага нисбатан эса унинг процессуал мақомига тегишли махсус кафолатлар қўлланади.
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни, 07.01.2008 йилдаги ЎРҚ-139-сон