Guvohnomadagi xato ko‘pincha uning asosidagi FHDYo dalolatnoma yozuvini tekshirishni talab qiladi. Yozuvdagi imloviy noaniqlik, to‘liq bo‘lmagan ma’lumot yoki keyinchalik yuz bergan huquqiy o‘zgarish belgilangan tartibda tuzatiladi.
Qaysi holatlarda yozuv o‘zgartiriladi?
Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish yoki qo‘shimcha kiritish uchun huquqiy asos va uni tasdiqlovchi hujjatlar bo‘lishi kerak. Masalan, ism yoki familiyaning imloviy xatosi aniqlansa, tug‘ilgan joyi yoki sanasi to‘liq yozilmagan bo‘lsa, otalik belgilansa, farzandlikka olish rasmiylashtirilsa yoki tegishli sud qarori qabul qilinsa, yozuv qayta ko‘rib chiqiladi.
Shuningdek, familiya, ism va ota ismini milliy an’analarga muvofiq yozish, bola haqidagi ayrim ma’lumotlarni qonuniy asosda o‘zgartirish, ism qisqartma yoki erkalatish shaklida noto‘g‘ri qayd etilganini to‘g‘rilash ham qoidalarda nazarda tutilgan. Har qanday ma’lumotni faqat xohishga ko‘ra almashtirish mumkin emas: murojaat sababi va hujjatlardagi ma’lumotlar bir-biriga muvofiq bo‘lishi lozim.
Kim va qaerga murojaat qiladi?
16 yoshga to‘lgan shaxs o‘ziga tegishli tug‘ilish, nikoh tuzish yoki nikohdan ajralish yozuvini o‘zgartirish uchun ariza beradi. 16 yoshga to‘lmagan bola haqidagi tug‘ilganlik yozuvi bo‘yicha ota-onasi yoki qonuniy vakillari murojaat qiladi.
O‘zbekistonda tuzilgan dalolatnoma yozuvi bo‘yicha o‘zgarish, etarli asos bo‘lganda va manfaatdor shaxslar o‘rtasida nizo bo‘lmaganda, yozuv saqlanayotgan FHDYo organi tomonidan kiritiladi. O‘lim haqidagi yozuvni tuzatishni marhumning yaqin qarindoshi yoki merosxo‘ri so‘rashi mumkin. Vafot etgan shaxsning tug‘ilish, nikoh yoki ajralish yozuvlariga tuzatish kiritishda esa sud qarori talab etiladi.
16 yoshga to‘lgan shaxslar ayrim murojaatlarni YaIDXP orqali ham yuborishi mumkin. Elektron arizadan keyin FHDYo belgilagan vaqtda zarur hujjatlarni shaxsan taqdim etish talabi saqlanadi. Agar o‘zgartiriladigan yozuv xorijda tuzilgan bo‘lsa, uni ijro etish tartibi yozuv saqlanayotgan davlat va davlatlararo kelishuvlarga bog‘liq.
Muddat va natija
Arizaga so‘ralayotgan o‘zgarishning asosliligini tasdiqlovchi hujjatlar nusxalari ilova qilinadi. Odatda FHDYo organi arizani 5 ish kunida ko‘rib chiqadi. Zarur yozuvlar o‘z vaqtida olinmasa yoki boshqa uzrli sabab bo‘lsa, muddat 15 ish kunigacha uzaytirilishi mumkin. 10 yoshga to‘lmagan bolaning ismini o‘zgartirish haqidagi ariza uchun alohida 3 ish kunilik muddat belgilangan.
O‘zgarish yozuvning o‘ziga kiritilgandan keyin yangi ma’lumotlarga muvofiq hujjat rasmiylashtiriladi. Agar manfaatdor shaxslar o‘rtasida huquqiy nizo bo‘lsa yoki FHDYo o‘zgartirishni rad etsa, masala sud tartibida hal qilinishi yoki rad etish ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Huquqiy asos — o‘zbekcha:
- O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi, fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlarini o‘zgartirishga oid normalar;
- Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20 oktyabrdagi 550-son qarori bilan tasdiqlangan Qoidalar, 138–148-bandlar.