Chet el fuqarosi bilan nikohdan o‘tish yoki nikohdan ajralish O‘zbekiston fuqarosining fuqaroligini o‘z-o‘zidan o‘zgartirmaydi. Er-xotinning har biri fuqarolik masalasida alohida huquqiy maqomga ega.
Konventsiya va O‘zbekiston qonunchiligi
BMTning Turmushga chiqqan ayollarning fuqaroligi to‘g‘risidagi 1957-yilgi konventsiyasi nikoh, ajrashish yoki erning fuqaroligi o‘zgarishi ayolning fuqaroligini avtomatik o‘zgartirmasligi tamoyiliga bag‘ishlangan. BMT depozitariysidagi ishtirokchilar ro‘yxatida O‘zbekiston ko‘rsatilmagan.
O‘zbekistonda esa bu masala «O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi to‘g‘risida»gi qonunning 8-moddasi bilan aniq tartibga solingan. O‘zbekiston fuqarosining chet davlat fuqarosi yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bilan nikohdan o‘tishi va bunday nikohni bekor qilishi er-xotin fuqaroligini o‘zgartirmaydi. Er yoki xotindan birining fuqaroligi o‘zgarishi ikkinchisining fuqaroligiga ham avtomatik ta’sir qilmaydi.
Nikoh, familiya va fuqarolik o‘rtasidagi farq
Nikoh qayd etilganda er-xotin umumiy familiya tanlashi yoki har biri o‘z familiyasini saqlab qolishi mumkin. Familiya almashishi fuqarolik o‘zgarganini anglatmaydi. Shuningdek, chet ellik bilan nikoh tuzilgani uning turmush o‘rtog‘iga avtomatik ravishda O‘zbekiston fuqaroligini bermaydi.
Chet el fuqaroligini olish masalasi tug‘ilsa, nikohdan oldin ham, keyin ham tegishli davlatning qoidalarini va O‘zbekiston qonunchiligini tekshirish kerak. O‘zbekiston qonunida chet davlat fuqaroligini ixtiyoriy olish O‘zbekiston fuqaroligini yo‘qotish asoslaridan biri sifatida belgilangan. Bu nikohning o‘zi fuqarolikni o‘zgartiradi degani emas.
Hujjatlarda nimaga e’tibor berish kerak?
Fuqarolikni nikoh guvohnomasi bilan emas, qonunchilikda belgilangan tegishli hujjatlar bilan tasdiqlash lozim. Familiya o‘zgargan bo‘lsa, shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarni yangilash masalasini alohida hal qilish kerak. Chet elda yashash, nikoh va fuqarolikka oid rasmiylashtirishlar bir xil jarayon emas.
Muhim: nikoh yoki ajrashish O‘zbekiston fuqaroligini avtomatik o‘zgartirmaydi. Chet davlat fuqaroligini ixtiyoriy qabul qilish esa alohida huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Huquqiy asoslar: 1957-yilgi konventsiya va ishtirokchilar ro‘yxati, «O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi to‘g‘risida»gi qonun, 8 va 25-moddalar, Oila kodeksi, 20-modda.