Majburiy jamoat ishlari — sud hukmi bilan tayinlanadigan, haq to‘lanmaydigan foydali jamoat ishlarini bajarishdan iborat jazo. I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslarga bu jazo tayinlanmaydi. Ushbu qoida jazo turini tanlash paytida qo‘llanadi; nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun belgilangan boshqa jazo va kafolatlar alohida normalar bilan tartibga solinadi.
Jinoyat kodeksining 45¹-moddasiga ko‘ra, majburiy jamoat ishlari odatda 120 soatdan 480 soatgacha tayinlanadi. Mahkum ishlasa yoki o‘qisa, ish uning asosiy ish yoki o‘qish vaqtidan bo‘sh paytida bajariladi. Jazoni ijro etuvchi organlar ish turi va uni bajarish joyini belgilaydi. Ijroni tashkil etishda, jumladan, shaxsning yoshi, sog‘lig‘i holati hamda ish yoki o‘qish jadvali inobatga olinadi.
Qonunda mazkur jazoni tayinlash mumkin bo‘lmagan boshqa toifalar ham ko‘rsatilgan: pensiya yoshiga etganlar, 16 yoshga to‘lmaganlar, homilador ayollar, 3 yoshga to‘lmagan bolasi bor ayollar, harbiy xizmatchilar, chet el fuqarolari va O‘zbekistonda doimiy yashamaydigan shaxslar. Nogironlikka oid cheklov aynan I va II guruh uchun belgilangan.
Agar majburiy jamoat ishlarini o‘tash davomida mahkum mehnatga yaroqsiz bo‘lib qolsa, Jinoyat kodeksining 75-moddasi asosida uni jazoning qolgan qismini o‘tashdan ozod qilish masalasi ko‘riladi. Buning uchun probatsiya bo‘linmasi sudga taqdimnoma kiritadi va qarorni sud qabul qiladi. Demak, sog‘liqdagi o‘zgarish tegishli hujjatlar bilan rasmiylashtirilib, sud tartibida hal etilishi lozim.
Huquqiy asoslar:
- O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi — 45¹ va 75-moddalar.
- O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksi — majburiy jamoat ishlari jazosini ijro etishga oid qoidalar.
- Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 8-maydagi 346-son qarori — jazo ijrosini tashkil etish tartibi.