Bolani ta’minlash va aliment to‘lash tartibi
Ota-ona voyaga etmagan farzandiga ta’minot berishi shart. Ular alimentni qay tartibda va qanday shaklda to‘lashni o‘zaro kelishib belgilashi mumkin. Bunday kelishuv qonun talablari hamda bolaning manfaatlariga zid bo‘lmasligi kerak.
Ota yoki ona bolaga ixtiyoriy ta’minot bermasa, aliment sudning hal qiluv qarori yoki sud buyrug‘i asosida undiriladi. Ota-ona o‘rtasida kelishuv bo‘lmasa, aliment to‘lanmasa va hech biri sudga murojaat qilmasa, vasiylik va homiylik organi bola manfaati uchun aliment undirish haqida da’vo qo‘zg‘atishga haqli.
Voyaga etmagan bolalar uchun aliment miqdori
Ota-ona o‘rtasida ta’minot haqida kelishuv bo‘lmasa, sud alimentni to‘lovchining har oylik ish haqi va boshqa daromadidan quyidagi ulushlarda undiradi:
- bir bola uchun — to‘rtdan bir qismi;
- ikki bola uchun — uchdan bir qismi;
- uch va undan ortiq bola uchun — yarmi.
Sud taraflarning moddiy va oilaviy ahvolini hamda boshqa ahamiyatli holatlarni hisobga olib, ushbu ulushlarni kamaytirishi yoki ko‘paytirishi mumkin. Biroq har bir bolaga undiriladigan aliment qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to‘lash eng kam miqdorining 26,5 foizidan kam bo‘lmasligi kerak.
Daromad o‘zgarib tursa yoki rasmiy daromad bo‘lmasa
Aliment to‘lovchining daromadi muntazam bo‘lmasa, uning bir qismi natura shaklida olinsa, daromaddan ulush hisobida undirish imkoni bo‘lmasa yoki to‘lovchining rasmiy daromadi bo‘lmasa, sud bola ta’minoti uchun alimentni har oy to‘lanadigan qat’iy pul summasida belgilashi mumkin.
Aliment qarzini hisoblash
Aliment to‘lanmagan davr uchun qarz odatda to‘lovchining o‘sha davrdagi ish haqi va boshqa daromadidan kelib chiqib hisoblanadi. Agar u ishlamagan bo‘lsa yoki daromadini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etmasa, qarz undirilayotgan vaqtda O‘zbekistondagi o‘rtacha oylik ish haqi asosida hisoblanadi.
O‘rtacha ish haqi asosida hisoblangan qarz taraflardan birining manfaatiga jiddiy putur etkazsa, u qarz miqdorini belgilash masalasida sudga murojaat qilishi mumkin.
Voyaga etgan mehnatga layoqatsiz farzand ta’minoti
Ota-ona yordamga muhtoj, mehnatga layoqatsiz voyaga etgan farzandiga ham ta’minot berishi shart. Ta’minot miqdori bo‘yicha kelishuvga erishilmasa, uni sud ota-onaning moddiy va oilaviy ahvolini hisobga olgan holda har oy to‘lanadigan qat’iy pul summasida belgilaydi.