Ногиронлиги бўлган ходим бошқа ходимлар билан тенг меҳнат ҳуқуқларига эга. Шу билан бирга, соғлиғига мос иш шароити, иш вақти ва дам олишга оид қўшимча кафолатлардан фойдаланади.
Тенг ҳуқуқ ва муносиб меҳнат шароити
Ходимнинг ногиронлиги иш ҳақини асоссиз камайтириш, уни касбий ўсишдан четлатиш ёки меҳнат шартномасида қонунчиликдагидан ёмонроқ шартларни белгилаш учун асос бўла олмайди. Меҳнат ёки жамоа шартномасидаги қоидалар ходимнинг қонунда белгиланган кафолатларини чекламаслиги керак.
Иш берувчи ногиронлиги бўлган ходимни соғлиғига кўра қарши кўрсатилган ишга жалб қилиши мумкин эмас. Тиббий-ижтимоий эксперт комиссияси иш юкламасини камайтириш ёки бошқа меҳнат шароитини белгилашни тавсия этган бўлса, иш берувчи бу тавсияларга амал қилиши шарт.
Ишга қабул қилиш ва лавозимда ўсиш
Фақат ногиронлиги сабабли шахсни ишга қабул қилишни ёки уни юқори лавозимга кўтаришни рад этишга йўл қўйилмайди. Шунингдек, ногиронликнинг ўзи меҳнат шартномасини иш берувчи ташаббуси билан бекор қилиш учун асос эмас.
Қонунда тиббий-ижтимоий эксперт комиссияси хулосасига боғлиқ ҳолатлар ҳам белгиланган: соғлиқ ҳолати касбий вазифани бажаришга монелик қилса ёки меҳнат хавфсизлигига таҳдид туғдирса, масала белгиланган ҳуқуқий тартибда ҳал этилади. Бундай қарор шахс ҳақидаги тахминга эмас, тегишли хулоса ва қонуний асосга таяниши лозим.
Ҳуқуқ бузилганда нима қилиш мумкин?
Иш вақти, иш ҳақи, тиббий тавсияларга риоя қилиш ёки ишдан бўшатиш бўйича низо юзага келса, ходим аввал меҳнат шартномаси, иш берувчининг буйруқлари ва тегишли тиббий ҳужжатларни сақлаб қўйиши керак. Кейин иш берувчига ёзма мурожаат қилиш, касаба уюшмаси ёрдамидан фойдаланиш, Давлат меҳнат инспекциясига ёки судга мурожаат этиш мумкин.
Ходим бузилган ҳуқуқини тиклаш ва тегишли тўловларни ундиришни талаб қилиш ҳуқуқига эга.
Ҳуқуқий асос: Меҳнат кодексининг 424–425-моддалари; «Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари тўғрисида»ги Қонуннинг 42–43-моддалари.