Nogironligi bo‘lgan xodim boshqa xodimlar bilan teng mehnat huquqlariga ega. Shu bilan birga, sog‘lig‘iga mos ish sharoiti, ish vaqti va dam olishga oid qo‘shimcha kafolatlardan foydalanadi.
Teng huquq va munosib mehnat sharoiti
Xodimning nogironligi ish haqini asossiz kamaytirish, uni kasbiy o‘sishdan chetlatish yoki mehnat shartnomasida qonunchilikdagidan yomonroq shartlarni belgilash uchun asos bo‘la olmaydi. Mehnat yoki jamoa shartnomasidagi qoidalar xodimning qonunda belgilangan kafolatlarini cheklamasligi kerak.
Ish beruvchi nogironligi bo‘lgan xodimni sog‘lig‘iga ko‘ra qarshi ko‘rsatilgan ishga jalb qilishi mumkin emas. Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi ish yuklamasini kamaytirish yoki boshqa mehnat sharoitini belgilashni tavsiya etgan bo‘lsa, ish beruvchi bu tavsiyalarga amal qilishi shart.
Ishga qabul qilish va lavozimda o‘sish
Faqat nogironligi sababli shaxsni ishga qabul qilishni yoki uni yuqori lavozimga ko‘tarishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi. Shuningdek, nogironlikning o‘zi mehnat shartnomasini ish beruvchi tashabbusi bilan bekor qilish uchun asos emas.
Qonunda tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi xulosasiga bog‘liq holatlar ham belgilangan: sog‘liq holati kasbiy vazifani bajarishga monelik qilsa yoki mehnat xavfsizligiga tahdid tug‘dirsa, masala belgilangan huquqiy tartibda hal etiladi. Bunday qaror shaxs haqidagi taxminga emas, tegishli xulosa va qonuniy asosga tayanishi lozim.
Huquq buzilganda nima qilish mumkin?
Ish vaqti, ish haqi, tibbiy tavsiyalarga rioya qilish yoki ishdan bo‘shatish bo‘yicha nizo yuzaga kelsa, xodim avval mehnat shartnomasi, ish beruvchining buyruqlari va tegishli tibbiy hujjatlarni saqlab qo‘yishi kerak. Keyin ish beruvchiga yozma murojaat qilish, kasaba uyushmasi yordamidan foydalanish, Davlat mehnat inspektsiyasiga yoki sudga murojaat etish mumkin.
Xodim buzilgan huquqini tiklash va tegishli to‘lovlarni undirishni talab qilish huquqiga ega.
Huquqiy asos: Mehnat kodeksining 424–425-moddalari; «Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida»gi Qonunning 42–43-moddalari.