O‘zbekiston mahallalari uyushmasi mahallalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning imkoniyatlarini kengaytirish va aholi muammolarini hal qilishda mas’ul tashkilotlar hamkorligini muvofiqlashtirishga xizmat qiladi. Uyushmaning faoliyatini mahallada fuqarolar murojaatini bevosita ko‘rib chiqadigan rais yoki «mahalla ettiligi»ning kundalik ishi bilan adashtirmaslik kerak.
Uyushma mahallalardagi muammolarni aniqlash va ularni hal qilishda davlat organlari vakillarining harakatlarini birlashtirish, mahalla mas’ullarining malakasini oshirish, mahallalarning moddiy va moliyaviy imkoniyatlarini yaxshilash hamda jamoatchilik boshqaruvida aholi ishtirokini kuchaytirish yo‘nalishlarida ish olib boradi. Shuningdek, mahallalarga ajratiladigan mablag‘larning maqsadli sarflanishi va aholiga ko‘rsatiladigan yordamning manzilli bo‘lishi muhim vazifalardan hisoblanadi.
Mahallada kimga murojaat qilinadi? Aholining kundalik masalalari bo‘yicha mahalla raisi va «mahalla ettiligi» a’zolari ishlaydi. Ettilik tarkibiga rais, hokim yordamchisi, yoshlar etakchisi, xotin-qizlar faoli, profilaktika inspektori, ijtimoiy xodim va soliq inspektori kiradi. Masalan, bandlik yoki tadbirkorlik masalasida hokim yordamchisiga, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash masalasida xotin-qizlar faoliga, ijtimoiy xizmatga ehtiyoj bo‘lsa ijtimoiy xodimga murojaat qilish mumkin. Murojaat mazmuniga qarab mas’ullar birgalikda ish olib boradi.
Ayrim ijtimoiy yordamlar va subsidiyalar bo‘yicha hujjatlarni mas’ul a’zo tayyorlaydi, keyin masala «mahalla ettiligi»ning kollegial muhokamasiga kiritiladi. Murojaat qilish yordam avtomatik ajratilishini anglatmaydi: belgilangan shartlar, taqdim etilgan ma’lumotlar va tegishli qaror hisobga olinadi. Shu sababli murojaatda o‘z ehtiyojini aniq bayon qilish va so‘ralgan tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etish muhim.
Mahallaning mahalliy muammolarini hal qilish uchun «Mahalla byudjeti» tizimi ham joriy etilgan. Mahalla jamg‘armasiga qonunchilikda belgilangan manbalardan mablag‘ yo‘naltiriladi. Aholi hududdagi muammolarni, masalan, obodonlashtirish yoki jamoat ehtiyojlarini mahalla muhokamasiga kiritib, ularni hal qilish bo‘yicha tashabbus bildirishi mumkin. Mablag‘ning mavjudligi va uni sarflash tartibi har bir taklif bo‘yicha alohida baholanadi.
Huquqiy asoslar: