Tazyiq yoki zo‘ravonlikdan jabrlangan, shuningdek bunday xavf ostida bo‘lgan xotin-qizlar ijtimoiy, psixologik va yuridik yordam so‘rashi mumkin. Dastlabki xizmatlarni olish uchun himoya orderini taqdim etish talab qilinmaydi.
Prezidentning PQ–175-son qarori asosida yordam «oila — mahalla — tuman va hudud» tamoyili bo‘yicha tashkil etiladi. «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazlari jabrlangan yoki zo‘ravonlik xavfi ostidagi xotin-qizlarga himoya orderisiz ham ijtimoiy, psixologik va yuridik xizmatlar ko‘rsatadi. Bu qoida tezkor yordamga muhtoj insonning avval order olishini kutib qolmasligiga xizmat qiladi.
Xotin-qizlarga nisbatan tazyiq yoki zo‘ravonlik haqidagi xabar 102 raqamiga kelib tushganda ichki ishlar organlari uni ro‘yxatga oladi. Holat yoki uni sodir etish xavfi aniqlangach, 24 soat ichida qonunda belgilangan tezkor choralar ko‘riladi: vaziyat o‘rganiladi, himoya orderi rasmiylashtiriladi va zarurat bo‘lsa jabrlangan ayol hamda uning voyaga etmagan farzandlari shoshilinch qabul bo‘limi bor shifoxonaga joylashtiriladi. Rasmiylashtirilgan order va jabrlanuvchi haqidagi ma’lumotlar «Inson» markaziga elektron tizim orqali yuboriladi.
Shifoxonalardagi tunu kun ishlaydigan birlamchi ko‘mak xonalarida shoshilinch tibbiy, ruhiy va psixoterapevtik yordam ko‘rsatiladi. Qarorda belgilangan holatlarda ayol va uning voyaga etmagan farzandlari bunday xonaga ko‘pi bilan uch sutkaga joylashtirilishi mumkin. Keyingi ijtimoiy reabilitatsiya va vaqtinchalik boshpana masalasi holatga qarab hal etiladi.
2026-yilgi tahrirga muvofiq, vaqtinchalik boshpanalar Ayollar va bolalarni reabilitatsiya qilish respublika markazining hududiy markazlari tizimida tashkil etiladi. Birlamchi ko‘mak xonasidan hududiy markazga joylashtirishning alohida shartlari bor; qonunda ko‘rsatilgan ayrim hollarda buning uchun himoya orderi ham talab etilmaydi.
Jabrlangan shaxsning ijtimoiylashuvi ijtimoiy xodim, xotin-qizlar faoli va profilaktika inspektori tomonidan olti oy davomida kuzatib boriladi. Zarur hollarda «Inson» markazi bandlikka ko‘maklashish yuzasidan ham murojaat qiladi. Agar xavf hozir davom etayotgan bo‘lsa, birinchi navbatda 102 raqamiga xabar berish kerak.
Huquqiy asos: Prezidentning 2024-yil 10-maydagi PQ–175-son qarori, amaldagi tahrir.